Santuak santutik gutxi

Erabiltzailearen aurpegia da hau Estitxu Elduaien |
2005ko aza. 17a, 12:11

Iruñean izan nintzen larunbatean. Frontoian. Ondoan, gizonezko bat nuen, Urrozkoa (Nafarroa), eta, horrelakoetan sarri gertatzen den moduan, azkenean partida komentatzen hasi zitzaidan.  “Hori akatsa egin duena Ruizek…” “A ze burukoa hartu duen Aimarrek…”. Eta ni, buruarekin “bai, bai, bai”. Eta horrela ari ginela, nongoa nintzen galdetu zidan. Eta nik Azpeitikoa nintzela erantzun. “Joño, kojo, faxista eta espainol horren herrikoa orduan eh?”

 

Amorru puntuarekin esan zuen eta ni aho zabalik. Hiru segundotan herriko politikoak errepasatzen hasi nintzen eta, ejem, kojorik behintzat ez nuen aurkitu. Ezin asmatu zeinengatik ari zen. Eta berak antzeman egin zidan nonbait, berehala bota baitzidan: “San Inazio kabroi hartaz ari naiz! Guk ere jarria diogu hemen estatua bat, baina…” 

 

Ahhhhhh!

Sarri entzun ditut santuak santutik gutxi zuenaren esamesak, baina ezer zehatzik ez. Eta Urrozko gizon hark esandakoa entzun ostean informazio bila ibili naiz. Baina elizarekin egin dugu topo. Interneten-eta, “Jesusen konpainia fundatu eta dezu armatu”… Besterik ez. Hoixe, Inazio gure patroi handia.

Eskerrak, halare, kontrahistoriadoreak ere badiren. Jose Luis Urrutia idazleari egindako elkarrizketa bat topatu dut azkenean eta ttak-ttak… hortxe. Inaziok zituen biziok.

Loiolako Inazio gaztea harroa, indarkeriazalea eta gonazalea izan omen zen gaztaroan. Sasiko alaba bat ere ba omen zuen, gainera. Hala dio Urrutiak: “Maria Loiola izeneko neska bat bazen, Maria Villarealen alaba. Naxeran bizi zen (Errioxa), eta Iñigo inguru hartan bizi zen garaian sortu zen neska hura”. Neska hori Inazioren alaba zela nola edo hala ziurtatzen duen agiri bat ere ba omen dago.

Kartzelan ere egon omen zen. Gaztelan bizi zen garaian, Inazio gazteak Azpeitiko karnabaletara etortzeko ohitura omen zeukan. 1515eko karnabaletan, 20 bat urte zeuzkala, gizon bat zauritu edo hil egin omen zuen gona kontuengatik. Kartzelara sartu omen zuten gure patroi handia, nahiz eta gero laster atera, bere familiari esker.

Eta Gaztelaren aldekoa zen Inazio, “espainola”. Jende askok uste du euskaldunen gidaria izan zela, baina Nafarren kontra ibili zen, eta Gaztelaren alde. Ahh, horregatik zuen halako amorrua frontoiko gizonak! Iruñearen setioa gertatu zenean, zauritu zuten arte, Nafarroako Erresuma berreskuratu nahian zebiltzan nafarrak hiltzen aritu omen zen.   

Ba hori, santuak santutik gutxi eta Inaziok gustuko zituela biziok. “Inazio gure … handia…”

P.d.: Norbaiti interesatzen bazaio, Jose Luis Urrutiaren liburua “Ignacio. Los años de la espada” da.

Bidali:  

Erantzunak

Aurrekoari | 2005-11-17 : 13:11

Zer ez duzu sinisten? Saninaxio euskaldunen aurka eta gaztelaren alde borrokatu zuela? Gonazale amorratua zela? Tira, erori zaitez bizi zaren zuhaitzetik. (Errespetu osoz diot!) A! Eta, zer zerikusi du Inaxioren gonazaletasunak parrandarekin? Ni ez naiz 'santu' horren zalea, baina parranda edarrak bota ditut uztaila amaiera aldean Azpeitian?

ni | 2005-11-17 : 13:11

ni eztet sinisten. Ta hori ola bada zure kontzientziak ezin jasan izango du gure inazitoren aldeko jaiak ospatzea, beraz saninazioetan etxean geratzea izango da onena, ez?

Madrildik lehenari | 2005-11-17 : 13:11

Aber, alde batetik Estitxuk esandakoa guztiz egia da, santuaren biografia aurkeztu du,eta hori, ez gustau arren, gauz objetiboa. Zer pentsatzen zenuen ba santua " santu" bat zela? Eta ez arritu, eliz gizonak eta eliza bera gauz zikinkeri asko egin ditu mendeetan zehar, inkizizioa adibidez.
Bestaldetik jaiak ospatzea ala ez ez dauka zerikusirik aurrekoarekin. Kontzientzia zergaitik ezin izango du jasan? Alde batetik, eta nire ustez hor bai egin du Estitxuk akats, Espaina estatu bezela urte asko geroago sortu zen, momentu horrentan erreinu diferenteak osatzen zuten iberia eta Nafarroko erreinua ez zen Euskal Herria asike Estitxuksaninazioak ospatzerakoan ez da Españaren jarraitzaile baten festa ospatzen ari.
Bestaldetik festak ospakizun bezela ikusten dira, alderdi erlijiosoa izan zen bere abiapuntua baina gaur egun guztiz paganizatuak daude, edota adibidez, San Ferminak jai erlijiosoak al dira? sustraia erlijiososa duten festa paganoak dira guztiz.
Agur bat Estitxu eta guztioi Madrildik.

Madrildarrari | 2005-11-17 : 14:11

Barkatu baina ez nago ados. Nafarroako erreinua zen, garai hartan, euskaldunon eremua. Euskararen eremua hura zen. Gaztela, ez, aldiz.

maider | 2005-11-17 : 15:11

Estitxu: Saninazioz eta saninazioen ondorengoei buruz, hor duzu Uztarriak kaleratutako "Loiolarik ez balitz", Iñigo Aranbarri eta Jose Luis Otamendirena. Gomendagarria guztiz. Azpeitiko historiaz eta literaturaz pixkat gehiago jakiteko.

BATZUNA | 2005-11-17 : 16:11

Naparrue euskaldun batzun eremue zan eta beste euskaldun batzuk gaztelan geunden. Ez utzi alde batea gipuzkue bere borondatez sartu izena gaztelan.

Paco | 2005-11-17 : 16:11

Nik eztet dudeik eiten san inaziok gauza txarrik edo oso txarrik ein zitunik, hala da. Baino gauze onik eingo zun ezta? Santo eo ez santo eitie nei berdin zait(ze eliziengan ez det sinesten) ze Franko santo eitiere planteau zan...Baño pertsona baten gauza txarrak bakarrik jartzie etzat juxtue iruitzen.

Gipuzkue bere borondatez? | 2005-11-17 : 16:11

Eo gipuzkoar batzuen borondatez? Espainian e, gaur egun gure borondatez gaudela esan dezakeu orduen, ez? zure logikiei jarraituz...

Paco-ri | 2005-11-17 : 18:11

Elizak bein ere ez du pentsatu franko santu egitea, ez euskal eleizak beintzat. Eta estitxuk idatzi duen horren arabera...ze nahi duzue esatea,oso erraza da hitzegitea orain dela 500 urte bizi izan zen gizon batetaz hitz egitea. Botatzeagatik esango dugu...8 aitaren semea zela,zergatik ez? liburu hori idatzi duena segurunez ateoa izango da, hori dana idazteko....

Madrildik | 2005-11-17 : 18:11

Laugarrenari: Zeinek esan du nafarroa ez zela erreinua? nik ez behintzat, ondo irakurri nere mezua eta ikusiko duzu argi geratzen dela hori. Bestaldetik nafarroa euskararen eremua zela esatea ez da zuzena erreinuen arteko zatiketa ez bai zen hizkuntzaren ararabera egin..
Portzierto, madrildik idaztea eta madrildarra izatea ez dira gauza berdinak.
Zazpigarrenari:Estitxuk pertsonai historiko erlijioso baten biografiaren alderdi ezezagunetako batez hitzegin du, alderdi onak eta nola egin zen santu guztiok dakizkigu, ezta?
Zortzigarrenari: Aber, gaztela = Espaina eta Nafarroa = EuskalHerria ez da erreflexio zuzena hau da ez direla gauz berdinak abiapuntu bezala hartuz ezin dezakegu pentsatu gaztelan sartu zirenak euskal herriaren aurkakoak zirela, pentsatu euskal herria eta nazionalismo sentimentu eta pentsamendua XIX arte ez zela agertu, eta agertu zenean euskal herria jadanik Espinan sartua zegoen... ez dut esan ados nagoenik, eh! datu historikoak eman dizkizut besterik gabe.
Agur bat denoi.
Agur bat denoi.

andoni | 2005-11-17 : 19:11

Umore pixkat sartzearren... Santua izateko, lehenengo kriston pajaroa izan beharra dago, ez? Aldea ikusteko, baikere. Bestela, bizitza guztian ona izan dan bat, nola izango da santua? Ezin! Ona izango da, edo gizajoa, baino ez santua. Alegia, aldea ikusi beharra dagoela. San Pablo ere ez zen kristau ehiztaria? Deitu txaketero, deitu traidore, deitu "argia ikusi duela", deitu "bidea topatu duela"... baino aldea egon behar du, kanbioa ikusi Politikan ere badago adibide parekorik...
Nafarroaz eta Gaztelaz, berriz, nik uste dut kontuz ibili beharra dagoela, ezin dela egungo ikuspegitik neurtu, oso-osoan behintzat.
Gipuzkoa Gaztelan bere borondatez sartu zala esatea, berriz,askotxo esatea da, nere ustez. Jauntxoek erabaki zuten hori, ez jende xeheak.

mikel a. | 2005-11-17 : 19:11

Politena, hala ere, Urrozko gizonarena iruditzen zait. Nazkatua gizona gaur egungo medioetan nafarrak espainolak direla entzuten, eta EAEko bat harrapatu (ia independienteak!) eta hari erakutsi nahia... "bai zuek gu baino euskaldunago, Espainiaren zerbitzuan ibili dira zuetako asko ere eta!".
Eskertzekoa.

Sabino Arana | 2005-11-17 : 19:11

hontaz earki Donostiko Unibertsitate-Eskola Politeknikoko tabernaiyek jarduteik. Nahi dunak, jutie, ta esatie azpeitiarra dala, ta aitukoitxik, saninaziyo, ta bere antzekuen hainbat kontu. Aupa Batis!

santuak?? | 2005-11-18 : 07:11

Zer santu eta santuondo??. Zertako beerditxiau??. Apartekuek aldie??.

Madrildik idazten duenari | 2005-11-18 : 08:11

Barkau, madrildarra hotseiteatik...Madrildik idazten duenari. Bi kontu:
Bat, nik ere ez det esaten zuk erreinua ez zela esan dezunik. Ondo irakurri:"Nafarroako erreinua zen, garai hartan, euskaldunon eremua".
Eta bestetik: argi dago hizkuntzaren araberako banaketa esaktoa ez zela erreinuen banaketa. Gerora ere, euskal probintzietatik kanpo hitzeingo zan euskeraz, hori seguru. Rioja alde hortan, Burgos inguru hortan,... seguru euskaraz hitzeingozala. Baino nahi baezu hola esangoet: Euskararen eremua, batez ere, nafarroa zen. Eta euskaldunon interesak baten batek defenditzen ba zitun gara hartan, nafarroako erreinue zen, ez gaztelakue.

aitor | 2005-11-18 : 09:11

Bazen garaia Loiolako inazio honen egiak idatzirik agertzeko Azpeitian. Ez dut uste jesuitek dena gezurra esaten dutenik, izango da egiarik, hemen ez bait da beti ona edo beti txarra izan denik. Baina jakin dezagun Azpeitiarrok orduan ere herrian bazirela gaztelaren zerbitzuko jauntxoak, naiz eta herriak madarikatu. Eta guztiz ontzat izan dutenek jakin dezate benetan zer pertsona merkea, txarra eta madarikatua ere izan zen. Ia beingoz herri honetan eta Loiola aldean hain zabaldua dagoen ezerezeko arropuzkeria hori apaltzen den.

uztarriari | 2005-11-18 : 11:11

Nire eskaria Uztarriari: Loiolako Inazioren biografia liburua argitaratu dezala. Horrela azpeitiar askok ezusteko ederrak hartuko genituzke.

madrildik | 2005-11-18 : 12:11

15 ari, berriz diotzut ezin dezula " euskaldun" eta horrelakoak abiapuntu bezala hartu, garai hortan ez zegoen euskaldun eta euskal herriaren kontzientzia, edozein liburura joan eta ikusiko duzu " nazionalismoa" ikuspuntu politiko bezela 200 urte besterik ez dituela...horregatik "euskaldunon interesak" zeudela esatea akats historiko bat da, irakurri XVI mendeko "socio/politka-ri" buruzko edozein liburu eta ; Andonik dioen bezala, ikusiko duzu ezin dela gaur egungo ikuspuntuarekin mende hori ikusi, ez zeuden " euskaldun interesak" alegia... bestetik, ezdakit ziur, Burgos,Riojan, etab euskeraz egingo zuten baino baita ere gaur egungo euskal herrian erderaz ere egiten zen...
Ondo ibili eta astebukaera ondo pasau!!!

Egurre | 2005-11-18 : 12:11

San Inazio irudikatzen dun eozein monumentu eatsi einber dik/n ta festan izena aldau, saninaziyuek ta hostiyek!!!

ze berri????? | 2005-11-18 : 12:11

Nik ez dakit zergaitik harritu den jendea San Inaziok bere gazte denboran ze bizi izan zuen jakinda.
San Inazioren bizi guztia edo historia esagutzen duen edonork daki hori.Guk askotan jardun egiten dugu ezer jakin gabe, baina ni seguru nago hemen idatzi duten denek ez dutela sekula San Inazioren bizia eta konbertzio irakurri.Oso gutxi dakigu, esamezak bakarrik. Neri iruditzen zait lehenengo ondo enteratu behar dugula gauzez eta gero hitzegin. San Inaziok gauza txar asko egingo zituen baina gero baita gauza on asko ere. Bera behintzat egin zuen txar guztiaz konturatu zen eta aitortu egin zuen eta ahelegindu gero gauza on asko egiten, beste askok egiten ez dutena.
Ondo segi....

Iban | 2005-11-18 : 14:11

Madrildarrari:
Izanak izena dakat, derrigor. Euskaldunak baziren duela 500 urte, eta bazuten hori izateko kontzientzia. "Edozein liburu" esaten duzunean, zein liburuz ari zara? Irakurri gaurko Berria, liburua izan gabe ere letra idatzia dakarren hori, eta 2. orrian ikusiko duzu noiztik –gutxienez– dugun euskaldunok izanari izena jartzeko zera: "Joanes Leizarragak 1571ean erabili zuen aurrenekoz Euskal Herria izena...". Kontua badakuzue zein den? Entzun eta entzun azkenean sinetsi egiten dugula gaztelarren zaborra. Aski da!
Beste gauza bat: utzi, arren, nazionalismo hitz erabiltzeari. Euskal Herrian nik abertzaleak ezagutzen ditut, ez nazionalistak.
Azken gauza bat, gaia aldatuz. Estitxuk ez du Behobiari zegokion bigarren zatia publikatu. Bueno, nik neuk emango dizuet informazioa: 1:53 eman zuen helmugara iristen, 20 kilometro egin ondoren! Aupa Azpeitia, rediosss!

Azkoitiarra | 2005-11-18 : 14:11

Azkoitiarra izan arren, San Inaziori buruz gehiago dakit San Andres baino. Harritu egin nau jendeak San Inaziok egindakoak ez jakitea, eta egi hauek sineste ez dituenarekin alperrik ari gara.
Ume bat izan zuela zalantzazkoa den bezala, inork ez du zalantzan jartzen gartzelaratua izan zenik liskar baten ondorioz eta militarra izan zenik ere ez.
Gomendioarik onena 17. iritziarena: Uztarriak San Inaziori buruzko liburua ateratzea, edo gutxienez biografia zabal bat zintzilikatzea web orrian.

Historiazale bat | 2005-11-18 : 15:11

Epa, lagunok:
Hau da abarrotsa sortu duena gure Estitxuk. Ederra inondik ere, ea balio duen pixkat gure herria zer izan zen, pertsonai historiko bakoitza dagokion tokian jartzeko, eta gure iragana pixkat gehiago ezagutzeko. Zorionak, aurrena, Estitxuri, blogaren bidez horrelako eztabaida abiatzeagatik. Bi gauza baino ez:
Inaxio Loiolakoa 1512an erresuma idependente zen Nafarroari eraso zion Gaztela-Aragoiko errege-erreginen menpeko buruzagi militar nagusietakoa izan zen. Bere gonazaletasun eta interes historiko gutxiko bestelako ezaugarri batzuk alde batera utzita, beraz, nafarrok, garai hartan genuen egitura independente bakarra deusezten grina handiz jardun zen guda gizonetako bat izan zen. Badakigu euskaldunak zeudela fronte batean eta bestean, baina bakoitzak hauta dezala nahiago duen alderdia; batzuek bertako erresuma defenditu zuten, eta besteek atzerriko erresuma.
Bigarren intereseko kontua: Gipuzkoak ez zuen sekula bat egin Gaztelarekin bere borondatez, ez jauntxoek, ez herri xeheak. Hasteko, Gipuzkoa gaur egun ezagutzen dugun egitura gisa ez zen existitzen. Nafarroako mendebaldeari eraso militar bortitza egin zion Gaztelako armadak 1199. urtean. Eraso militar horri aurre egin zioten Antso Azkarraren aldeko soldaduek, eta batez ere Gasteiz defenditzen jarri zuten indar handiena. Urtebeteko setioa eta erasoaldia pairatu behar izan zuen Nafarroako erresumak mendebaleko lurretan zuen plazarik indartsuenak, eta, azkenean, amore eman behar izan zuen, arrotzen gaitasun militar handiagoaren ondorioz. Gasteiz erori ondoren erori ziren gainerako plaza guztiak: Ataun, Donostia, Durango... Plaza horiek ez zuten beren borondatez entregatu hiriko giltza, menperatuak izan ostean baizik, alegia, Nafarroak zuen gotorleku nagusiak, Gasteizek, bere burua menperatua ikusi zuenean.
Beraz, historiografia espainiarrak, eta bertako historiografia paktistak erabiltzen duen gezurra da Gipuzkoak bere burua bere borondatez entregatu zuela dioen ipuin hori.
Zeren horrek balio lezake ere Nafarroa Garaiaren konkistarako. Orduan, Erresuma menperatua zegoenean ere, Burgosen pacto eque principalis sinatu behar izan zuten, berdinetik berdinera. Bai, noski, menperatuak menperatzailea onartzea beste erremediorik ez duenean sinatu behar izaten den horietako bat. Erresumaren mendebaleko lurretan gertatu zen bezala.
Bueno, eta txapak alde batera utzita, zorionak azpeitiar guztiei Nafarroaren eta Euskal Herriaren iraganarekiko horrelako interesa erakusteagatik. Eutsi horri.

iñigo | 2005-11-18 : 15:11

gure patroi handiye, azkenien potroi handiye huan orduen. Ta gu horren izenien festak ospatzen, earra adibidie !!!!!

loiolako porrusaldie | 2005-11-18 : 17:11

"Azpeitiko mutila inazio donea
Azpeitiko mutila inazio donea
hainbat atso gazteri jasoa gonea
hainbat atso gazteri jasoa gonea
a zer gonorrea
inaziio donea
a zer gonorrea
inaziio donea"
Tapiak ateratako porrusaldaren lehen kopla. Koplaz kopla ordea, Azpeitiarroi ezkutatu izan zaiakigun Loiolako Inazioren bizitzako hainbat perla agertzen zaizkigu. Kantu alaia eta egi instituzionalizatutik haratago doazen egiz betea. San inaziyotako kantu bezela ezin egokiyo. Zer iruitzen?

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

gipuzkoarra | 2006-05-21 : 13:05

oso ondo dao estitxuk esandakua. ze arraio!

Erantzun

Erantzuteko, izena emanda egon behar duzu. Sartu komunitatera!

»» Alta eman edo pasahitza berreskuratu